Bir vaxtlar düşmənin viran qoyduğu torpaqlarda bu gün yenidən həyat var. Qarabağda kül olmuş ocaqlar yenidən alovlanır, viranə şəhərlər quruculuq meydanlarına çevrilir, səssiz dağlara insan səsi, məktəb zəngi, uşaq gülüşü qayıdır. Bu, sadəcə inşaat deyil – bir millətin qürurla ayağa durmasıdır.
III Şuşa Qlobal Media Forumunda çıxışı zamanı Prezident İlham Əliyev “Böyük Qayıdış” prosesinin miqyasını izah edərkən etiraf etdi ki, bu qədər böyük işlərin bir cavabla izah olunması mümkün deyil. Və doğrudan da, “Böyük Qayıdış” təkcə fiziki bir proses deyil – bu, xalqın mənəvi dirçəlişi, dövlətin iradəsi və gələcəyə olan inamın təntənəsidir.
Prezidentin sözlərinə görə, ilk illərdə əsas diqqət infrastruktura yönəldildi. Bu mərhələ artıq demək olar ki, tamamlanıb. Bütün Qarabağ və Şərqi Zəngəzur dairəvi elektrik şəbəkəsi ilə təmin olunub. 280 meqavatlıq su elektrik stansiyaları fəaliyyət göstərir və artıq Qarabağdan Azərbaycanın digər bölgələrinə enerji ixrac olunur. Bu göstərici Qarabağın nəinki özünü, hətta başqa bölgələri də daşıya biləcək qədər potensiala sahib olduğunu sübut edir.
Prezidentin vurğuladığı kimi, enerji, yollar, dəmir yolları, tunellər, məktəblər, xəstəxanalar, sosial obyektlər artıq hazırdır və indi əsas diqqət yaşayış binalarına və insanların fasiləsiz qayıdışına yönəlib. Bu, “Böyük Qayıdış” prosesinin yeni, daha insanmərkəzli mərhələsidir. Və artıq bu mərhələnin də nəticələri görünür: 18 yaşayış məntəqəsinə keçmiş köçkünlər geri dönüb. Xocalının kəndlərindən tutmuş Laçına, Füzuliyə, Zəngilana qədər Azərbaycan vətəndaşları torpaqlarına qayıdır, yeni həyat qurur. Bu qayıdış sadəcə fiziki deyil – bu, tarixi yaddaşın, milli kimliyin və torpaqla ruhun birləşməsidir.
Prezident çıxışında Xankəndidə fəaliyyətə başlamış Qarabağ Universitetinə də xüsusi diqqət çəkdi. 1500 tələbənin oxuduğu, 300 müəllimin dərs dediyi bu elm ocağı, həm də Azərbaycanın təhsil tarixində yeni bir mərhələnin rəmzidir. Təhsil – hər bir ölkənin gələcəyidir. Və Qarabağda universitetin fəaliyyətə başlaması bu bölgənin yenidən həyat, mədəniyyət və bilik mərkəzinə çevrildiyini göstərir.
Murovdağın altından çəkilən, uzunluğu 11,7 kilometr olan tunel isə təkcə texniki möcüzə deyil – “keçilməz” deyilənin keçildiyini göstərən milli iradə nümunəsidir. Ağdam-Xankəndi dəmir yolunun çəkilməsi, Xankəndi-Şuşa kanat yolunun planlaşdırılması – bunlar təkcə kommunikasiya layihələri deyil. Bunlar bölünmüş torpaqların birləşdirilməsi, unudulmuş yolların yenidən xatırlanmasıdır.
Ən önəmlisi isə budur ki, burada görülən bütün işlər – istər dövlət layihələri, istər tikinti, istər sosial proqramlar – quruluşu, ruhu və anlamı ilə Vətən sevgisindən doğur. Prezidentin də qeyd etdiyi kimi, burada işləyən hər kəs işinə sadəcə vəzifə kimi yox, missiya kimi yanaşır. Çünki bu torpaqlar üçün bir nəsil darıxıb, bu yollarda bir xalqın göz yaşı axıb. İndi isə həmin torpaqlarda sevinc tikilir, gələcək qurulur.
Bəli, “Böyük Qayıdış” sadəcə bir dövlət proqramı deyil – bu, bir millətin öz yaddaşına, kökünə və haqqına geri dönüşüdür. Və bu qayıdış mərhələli, davamlı və məqsədyönlü şəkildə davam edəcək. Hər ay yeni ailələr doğma kəndlərinə dönəcək, hər il yeni məktəblər, tibb mərkəzləri fəaliyyətə başlayacaq. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyat təkcə dirçəlməyəcək – çiçəklənəcək.
Prezidentin “biz bu bölgəni cənnətə çevirəcəyik” ifadəsi artıq gerçəyə çevrilir. İndi bu bölgələr yalnız yaşayış üçün yox, həm də yaşamaq arzusu üçün nümunədir. Oraya qayıdan hər insan, hər ailə yalnız evinə yox, tarixə, milli kimliyə, xalqın ruhuna qayıdır. Bu bir tarixin təkrarı yox, yenidən yazılmasıdır. Bu – “Böyük Qayıdış”ın əsl mənasıdır: qələbədən quruluşa, həsrətdən həyata uzanan böyük yürüş.
Reyhanə Axundova,
Salyan rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin əməkdaşı, YAP fəalı
