Yanvarın 12-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sədrliyi ilə Bakı şəhəri və Abşeron yarımadasında su təchizatı, tullantı və yağış suları sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə dair 2026–2035-ci illər üzrə Dövlət Proqramına həsr olunan müşavirə keçirildi. Bu müşavirə təkcə kommunal təsərrüfatın növbəti yenilənməsi kimi deyil, ölkənin su təhlükəsizliyi və şəhər dayanıqlığı baxımından yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər.
Proqramın əsas ideyası sadə, amma nəticəsi böyükdür: Bakı şəhəri, onun qəsəbələri, Sumqayıt və Abşeron rayonunu dayanıqlı, fasiləsiz və keyfiyyətli içməli su ilə təmin etmək, eyni zamanda tullantı sularının təmizlənməsini, kanalizasiya şəbəkələrinin genişləndirilməsini və leysan sularının idarə olunmasını yeni standartlara qaldırmaq. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, proqramın 2035-ci ilə qədər icrası nəzərdə tutulur və bu, həm miqyasın böyüklüyünü, həm də işlərin keyfiyyətlə, mərhələli şəkildə görülməsinin vacibliyini göstərir. Lakin vaxtın çox olması yubanmaya əsas verməməlidir: hər mərhələ plan üzrə icra olunmalı, ictimaiyyət mütəmadi məlumatlandırılmalıdır.
İçməli su təminatı baxımından proqramın hədəfləri konkret rəqəmlərlə ifadə olunur. Hazırda fasiləsiz içməli su ilə təmin olunan əhali təxminən 70 faizdirsə, proqramın sonunda bu göstəricinin 95 faizə çatdırılması planlaşdırılır. Sayğaclaşdırma 100 faizə çatdırılmalı, itkilər isə kəskin şəkildə azaldılmalıdır. Çünki mövcud vəziyyətdə itkilərin 40–45 faiz səviyyəsində olması suyun səmərəsiz istifadəsinə, şəbəkələrin köhnəlməsi və idarəetmənin natamamlığına işarədir. İtkilərin azalması təkcə resursların qorunması deyil, eyni zamanda tarif yükünün optimallaşması, xidmət keyfiyyətinin yüksəlməsi və investisiya səmərəliliyinin artması deməkdir.
Proqram çərçivəsində yeni su anbarlarının tikintisi mühüm istiqamətlərdəndir. Bildirildiyi kimi, 30-a yaxın yeni su anbarının inşası nəzərdə tutulur. Bu layihələr mövsümi axınların səmərəli toplanmasına, ehtiyatların artırılmasına və iqlim dəyişmələrinin yaratdığı risklərin yumşaldılmasına xidmət edəcək. Son illərdə qlobal iqlim dəyişikliyi, yağıntıların azalması və temperaturun yüksəlməsi su çatışmazlığı riskini artırır. Bu reallıq fonunda su təhlükəsizliyi yalnız bugünün ehtiyaclarını deyil, gələcək tələbatı da qarşılamalıdır: əhali artır, sənaye inkişaf edir, kənd təsərrüfatının suya tələbatı genişlənir. Deməli, su mənbələrinin qorunması, uçotun tam qurulması və rəqəmsal idarəetmə mexanizmlərinin tətbiqi strateji əhəmiyyət daşıyır.
2026–2035 Dövlət Proqramı Bakı və Abşeron üçün təkcə kommunal modernləşmə deyil, sosial rifahın yüksəlməsi, ekoloji tarazlığın qorunması və şəhər dayanıqlığının güclənməsi deməkdir. Ən vacibi isə, proqramın uğuru şəffaf nəzarət, mərhələli icra intizamı və ictimai hesabatlılıqla birbaşa bağlı olacaq. İndi prioritet – planı kağız üzərində deyil, real həyatda hiss edilən nəticələrə çevirməkdir.
Proqramın maliyyələşdirilmə modeli də diqqətəlayiqdir: həm dövlət büdcəsi, həm də xarici kreditlər hesabına icra nəzərdə tutulur. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, ölkənin xarici borc yükünün ÜDM-ə nisbəti aşağı səviyyədədir və bu, daha genişmiqyaslı infrastruktur investisiyalarını cəlb etməyə imkan yaradır. Bununla yanaşı, dövlət-özəl tərəfdaşlığı mexanizmləri və xarici investisiyalar da mühüm rol oynayacaq. Xüsusilə Abşeron üçün duzsuzlaşdırma zavodunun xarici investisiya hesabına reallaşdırılması bu yanaşmanın praktik nümunəsidir.
İnteqrasiyalı yanaşmanın digər mühüm tərəfi rəqəmsal idarəetmədir. Su sektorunda rəqəmsallaşma – yalnız sayğac məlumatlarının toplanması deyil, eyni zamanda təzyiq və sərfiyyat sensorları, SCADA və GIS əsaslı şəbəkə idarəetməsi, sızmaların analitik modellərlə proqnozlaşdırılması, real vaxt rejimində qərarvermə kimi alətlərin tətbiqidir. Bu, idarəetmədə şəffaflığı artırır, əməliyyat xərclərini azaldır və xidmət keyfiyyətini yüksəldir. Bütün bunlar isə vətəndaşın gündəlik həyatında “daha stabil su, daha az qəzalar, daha təmiz şəhər” kimi hiss edilən nəticələrə çevrilir.
Bakı və Abşeronun su təchizatı, tullantı və yağış suları sistemlərinin təkmilləşdirilməsi üzrə 2026–2035 Dövlət Proqramı şəhər infrastrukturunun inteqrasiyalı dönüşüdür. Əgər hədəflər tam icra olunarsa, itkilər azalacaq, kanalizasiya əhatəsi genişlənəcək, leysan riskləri yumşalacaq, Xəzərin çirklənməsinə təsir edən mənbələr zəifləyəcək və ən əsası, regionun su təhlükəsizliyi daha dayanıqlı əsaslara söykənəcək. Bu isə paytaxtın inkişafına, investisiya mühitinə və insanların sağlam həyat keyfiyyətinə birbaşa töhfə deməkdir.
İlkin Əzizov,
Salyan Su Meliorasiya Sistemlərinin İstismarı İdarəsinin rəisi, YAP fəalı
